The Origins of the Concept of Ideology

Andrzej Karalus

The concept of „ideology” as, firstly, a term that points at non-epistemological conditioning of cognitive processes, and, secondly, as a term which aimed at disclosing the ancillary role of given ideas in regard to specific political interests of certain groups, has long history. Since Francis Bacon’s theory of idols modern philosophy endeavored to create a comprehensive classification of systematic cognitive errors which divert man from innate light of reason and experience. In the philosophy of French Enlightenment range of problems later labeled as „ideological” was taken up from the perspective which concentrated onthe role that ideas play in legitimizing socio-political order. The very concept of ideology wascoined by Antoine Destutt de Tracy and his intention was to create a new primary science that, while investigating systematic relations between the realm of ideas and psychological processes which underlie them, is ultimately to become a motor of social advancement andan instrument of establishing a rule of enlightened and rational public governance. In the concluding fragment several major theoretical and practical difficulties of the early formulations of ideology before the appearance of the groundbreaking works of Marx are discussed.


Słowa kluczowe: ideology · Enlightenment · Destutt de Tracy · materialism · critique of metaphysics

Andrzej Karalus – dr, adiunkt w Katedrze Nauk Społecznych i Filozoficznych Politechniki Gdańskiej. Zajmuje się współczesną filozofią polityki, współczesną filozofią anglosaską i niemiecką, filozofią społeczną, teorią zmiany społecznej oraz ekonomią polityczną.   »  

Pismo założone przez Leszka Kołakowskiego, Bronisława Baczkę i Jana Garewicza ukazuje się nieprzerwanie od 1957 r.

Instytut Filozofii i Socjologii PAN Archiwum Warszawskiej Szkoły Historii Idei Bibliografia Filozofii Polskiej The Interlocutor Wydawnictwo IFiS PAN Polskie Towarzystwo Filozoficzne
© Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej 1957-2010.