Sprawiedliwość agrarna

Thomas Paine (przeł. Andrzej Karalus)

Sprawiedliwość agrarna została napisana z intencją zreformowania stosunków społeczno-politycznych. Tekst opiera się na założeniu wywodzącym się z tradycji prawnonaturalnej, które brzmi, iż pierwotnie każdy był współwłaścicielem powierzchni Ziemi. Powstanie prywatnej własności ziemskiej (czyli, eo ipso, wywłaszczenie większości ludzi) należy zakwalifikować jako akt bezprawia, kumulujący się w historycznie nawarstwionych nierównościach społecznych i spychający części populacji w stan chronicznej nędzy. Skoro likwidacja własności prywatnej i powrót do pierwotnej własności gromadzkiej jest niewskazany (z uwagi na to, że wartość ziemi zrosła się z wprowadzonymi na niej ulepszeniami), jedynym sposobem materialnego i godnościowego zadośćuczynienia za akt wywłaszczenia pozostaje, po pierwsze, wprowadzenie podatku od spadku w celu sfinansowania bezwarunkowej i jednorazowej renty gruntowej, wypłacanej każdemu bez względu na stan posiadania po ukończeniu 21 roku życia w wysokości odpowiadającej wartości zagarniętej ziemi (15 funtów szterlingów,), oraz, po drugie, wypłacania corocznie 10 funtów szterlingów chorym, kalekom oraz tym wszystkim, którzy ukończyli pięćdziesiąty rok życia. Paine przytacza szereg argumentów na poparcie swojego projektu redystrybucji (argument prawnonaturalny, utylitarystyczny, deontologiczny), omawia również w jaki sposób należałoby go wdrożyć.

64-paine

Słowa kluczowe: sprawiedliwość agrarna · podatek spadkowy · reforma stanu cywilizacji · prawo natury · renta gruntowa

Andrzej Karalus – dr, adiunkt w Katedrze Nauk Społecznych i Filozoficznych Politechniki Gdańskiej. Zajmuje się współczesną filozofią polityki, współczesną filozofią anglosaską i niemiecką, filozofią społeczną, teorią zmiany społecznej oraz ekonomią polityczną.   »  

Switch to English version

Przeglądany tom

Pismo założone przez Leszka Kołakowskiego, Bronisława Baczkę i Jana Garewicza ukazuje się nieprzerwanie od 1957 r.

Instytut Filozofii i Socjologii PAN Archiwum Warszawskiej Szkoły Historii Idei Bibliografia Filozofii Polskiej The Interlocutor Wydawnictwo IFiS PAN Polskie Towarzystwo Filozoficzne
© Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej 1957-2010.